Studeren na je 50ste: welke opties zijn er?

8 min leestijd
Beginner
Universeel
Samenvatting
Je wilt bijleren maar weet niet waar te beginnen. Van gratis webinars tot universitaire cursussen — het aanbod is groter dan je denkt.
In het kort
  • CVO's in Vlaanderen bieden betaalbare cursussen
  • HOVO in Nederland is specifiek voor 50+
  • Online platforms zoals Coursera zijn gratis te volgen
  • Je gemeente biedt vaak verrassende workshops
  • Levenslang leren wordt fiscaal gestimuleerd

Waarom de schoolbanken lonken na je 50ste

Je hebt decennia gewerkt, misschien kinderen grootgebracht en ontelbare verplichtingen afgevinkt. En nu? Nu ontstaat er ineens ruimte in je hoofd. Ruimte om iets te leren puur voor jezelf, niet omdat het ‘moet’ voor een promotie. Studeren na je 50ste is een van de krachtigste manieren om mentaal scherp te blijven en je sociale netwerk op te frissen.

De tijd dat onderwijs alleen voor jongeren was, is definitief voorbij. Het aanbod is overweldigend, variërend van een wekelijkse cursus fotografie in de buurt tot academische colleges via je laptop. Maar waar begin je met zoeken?

Fysiek naar de les: De klassieke (en gezellige) route

Voor veel 50-plussers is het sociale aspect van studeren minstens zo belangrijk als de leerstof zelf. Je ontmoet gelijkgestemden in je eigen regio. De opties verschillen lichtjes tussen België en Nederland:

In Vlaanderen: Het CVO en Avansa

Het Centrum voor Volwassenenonderwijs (CVO) is de ruggengraat van het levenslang leren in Vlaanderen. Het aanbod is gigantisch: van houtbewerking en Spaans tot webdesign en koken. De cursussen zijn sterk gesubsidieerd, waardoor ze erg betaalbaar zijn (vaak betaal je slechts een klein bedrag per lestijd plus materiaalkosten).

Een alternatief is Avansa (vroeger Vormingplus), dat zich meer richt op korte, laagdrempelige reeksen rond zingeving, cultuur en samenleving. Ideaal als je geen zin hebt in examens of huiswerk.

In Nederland: HOVO en Volksuniversiteit

Nederland heeft een uniek concept: Hoger Onderwijs voor Ouderen (HOVO). Dit wordt aangeboden door vrijwel alle universiteiten en hogescholen. Het zijn cursussen op academisch niveau (denk aan kunstgeschiedenis, filosofie of sterrenkunde), specifiek ingericht voor 50-plussers. De docenten zijn academici, maar er is geen tentamendruk.

Voor een meer praktijkgerichte of creatieve aanpak kun je in bijna elke Nederlandse gemeente terecht bij de Volksuniversiteit, vergelijkbaar met het Vlaamse CVO.

Digitaal studeren: De wereld aan je voeten

Als je slecht ter been bent, een drukke agenda hebt, of gewoon liever vanuit je eigen zetel leert, is de digitale wereld een goudmijn. De grootste revolutie in het moderne onderwijs zijn de zogenaamde MOOCs (Massive Open Online Courses).

Op platforms zoals Coursera of edX kun je lessen volgen van professoren van Harvard, Stanford of de KU Leuven. Veel van deze cursussen zijn volledig gratis, zolang je geen officieel certificaat nodig hebt. Van Egyptologie tot de wetenschap van geluk: je kunt het zo gek niet bedenken of er is een universitaire cursus over te vinden.

Tip: Als je op Coursera een interessante cursus vindt, klik dan niet direct op de grote knop ‘Inschrijven/Kopen’. Zoek in kleine letters naar de optie “Audit this course” (Deze cursus auditen). Hierdoor krijg je gratis toegang tot alle lesmaterialen en video’s.

Hoe kies je de juiste cursus?

Met zo’n groot aanbod is keuzestress logisch. Maak het jezelf niet te moeilijk met een studie van vier jaar. Begin met een ‘snuffelcursus’ of een workshop van een halve dag via je lokale gemeente of bibliotheek. Merk je dat de vonk overspringt? Dan kun je je altijd nog inschrijven voor een langer traject.

Heb je een syllabus (het overzicht van de lessen) gevonden, maar twijfel je of het niveau niet te theoretisch is? Vraag het aan AI:

“Ik overweeg een cursus ‘Moderne Kunstgeschiedenis’ aan het CVO. Hier is de inhoudstafel van de lessen: [plak tekst]. Kun je me op basis hiervan vertellen of dit vooral theorie is over jaartallen, of dat we ook leren hoe we schilderijen moeten analyseren?”
Let op: Laat je niet afschrikken door de term ‘examen’. Bij veel opleidingen voor volwassenen, zoals in het CVO, is de evaluatie tegenwoordig permanent en praktisch gericht. Het gaat erom dat je laat zien wat je kunt, niet dat je rijtjes uit je hoofd leert. En bij initiatieven zoals het HOVO of Avansa is er zelfs helemaal geen evaluatie.

Dit vind je misschien ook interessant